berna'cığımla sohbet ederken, tatil dönüşünü Antalya'dan yaparken kumdan heykeller festivalinin afişlerini gördüğünü ,fakat vakitlerinin sınırlı olması sebebiyle gidemediklerini ama bu festivalin kasım ayına kadar devam edeceğini ve başka gittiği bir zaman mutlaka görmek istediğini söyledi.ben ise 2 yıl önce içerenköy carrefourda çok geniş kapsamlı olmasada hem yapılış aşamasını hemde yapılmış,bitmiş şekillerini gördüğümü söyledim ve bu postumu kumdan heykellere ve 4.uluslararası Antalya kum festivalini anlatan haber ve resimlerden oluşturmaya karar verdim.fotoğraflar
CNN TÜRK internet sitesinden, festival hakkında bilgi ve kum sanatı hakkındaki genel bilgiler
http://www.larasandland.com/tr/etkinlik.htm alınmıştır.
FESTİVAL HAKKINDA GENEL BİLGİ
Kheykel sanatı son yıllarda dünyada yeni yeni yaygınlaşan özel bir “ephemeral” (geçici) sanat türüdür. Alternatif sanatlar kapsamında yer alan kum heykel etkinliklerinde sadece su ve kum kullanılmaktadır. Bu etkinlikler her yıl yüzbinlerce ziyaretçi tarafından ilgiyle gezilmekte ve düzenlendiği bölgeye ciddi bir hareketlilik kazandırmaktadır.
Antalya’da düzenlenen 10’u aşkın ülkeden 40’a yakın sanatçı ve 30 kişiyi bulan teknik ekip ile hayata geçirilen Uluslararası Antalya Kum Heykel Festivali katılımcı sanatçı sayısı, alan genişliği ve kullanılan kum miktarı (7500 ton) ile dünyanın en büyük kum heykel etkinlikleri arasında yer almaktadır.
Festival, TC Kültür ve Turizm Bakanlığı ile Antalya Büyükşehir Belediyesi’nin katkılarıyla Antalya’nın turistik Lara Beach Park Kompleksi bünyesinde düzenlenmektedir.
Nisan ayında ön hazırlık çalışmalarıyla start alan festival, sanatçıların 1 Mayıs tarihinde heykel yapımına başlaması ile devam etmekte ve kapılarını 20 Mayıs tarihinde sanatseverlere açmaktadır.
2009 yılında düzenlenen festivali yerli-yabancı 120 bin ziyaretçi gezmiştir. Artık gelenekselleşen etkinlik her yıl artan ilgi ve ziyaretçisiyle Antalya’nın en önemli kültür-sanat etkinlikleri arasına girmiştir.
Her yıl farklı bir tema ile düzenlenen Uluslararası Antalya Kum heykel Festivali’nde 2010 teması Mitoloji II olarak belirlenmiştir. 2010 yılında 7500 ton kum kullanılarak dünyanın en önemli mitolojik olay ve kahramanlarının devasa boyutta heykellerle hayat bulacağı sergide 300 Spartalı, Truva, King Arthur, Dede Korkut ve daha pek çok ilginç heykel yapılacaktır.
Sergi alanı gündüz olduğu kadar geceleri de özel ses ve ışık gösterileriyle büyüleyici bir atmosfer sunmakta ve festival birçok etkinlik ile daha da renklendirilmektedir. 20 Mayıs-20 Kasım 2010 tarihleri arasında ziyarete açık kalacak olan sergi 10.00-23.00 saatleri arasında gezilebilecek.
MERAK EDENLER İÇİN KUM HEYKEL SANATI HAKKINDA GENEL BİLGİ
1 - Kum Heykel Nedir ?
Basitçe ifade edecek olursak, kum heykel sadece kum ve su kullanılarak yapılan özel bir heykel biçimidir. Bunun en basit örneği deniz kenarında oynayan çocukların yaptığı kumdan kalelerdir. Tabii kumdan kaleler, karmaşık sanat ürünlerine kıyasla çok daha basitlerdir. Ama yine de belli bir tasarım ve yaratım öğesi içerdikleri için sanat ürünü oldukları söylenebilir. Kum heykeltıraşının işi ise biraz daha karmaşık ve zordur. Bu zorluk kum heykel sanatını, geleneksel heykel sanatından ayırır. Kum heykel mimari bir biçimin, anatomik bir figürün veya herhangi bir nesnenin canlandırması olabilir. Uygun kum ve doğru tekniğin kullanılması koşuluyla, kuma istenilen her türlü şekil verilebilir. Kum heykel sanatı, Mısırlılar tarafından M.Ö. 4000’de uygulanan bir sanat biçimidir
2 - Heykeller sadece kum ve su kullanılarak mı yapılır?
Evet, bunun dışında başka hiçbir malzemeye ihtiyaç yoktur.
3 - Her türlü kum kullanılabilir mi?
Hayır. Kumun farksız olduğu, bütün kumların birbirinin aynısı olduğu düşünülür. Oysa öyle değildir. Kum çeşitlilik gösterir. Birçok kum tipi olduğunu söyleyebiliriz. Kumun farklılığı da yapabileceğiniz şeyleri belirleyen faktörlerin başında gelir. Hatta heykel yapımının öncelikli olarak ve sadece kumun tipine bağlı olduğunu bile söyleyebiliriz. Kum organik veya mineral olabilir. Organik kum tanecikleri, mercan, yumuşakçalar ve fosil parçacıklarından oluşur. Tuzlu suda bunlara rastlanabilir. Mineral kum veya kaya kumu ise mineral veya kaya parçacıklarından oluşur ve Alpler gibi dağlık bölgelerde bulunu
Büyük boyutlu ve ince ayrıntı gerektiren kum heykeller için özel bir kuma ihtiyaç duyulur. Eğer festivalin düzenlendiği bölgede uygun kum mevcut değilse, en yakındaki kaynaklar araştırılır. Kullanılacak kumun heykel yapımı için uygun olup olmadığını anlamak için kum taneciklerinin yapısını ve şekillerini analiz etmek gerekir.
Heykelin sonunda aldığı şekli belirleyen, kullanılan kumun yapısıdır. Bir metreden daha yüksek heykeller için özel bir kum kullanılması gerekir. Kum taneciklerinin boyutu ve yapısı bu bakımdan büyük önem taşır. Tanecikler yuvarlak değil, karemsi olmalıdır. Bu tip kum tanecikleri zara benzer.
Plajlardaki kumlar çoğunlukla yuvarlak tanelidir; bunun nedeni ise dalgaların hareketi ve akıntılardır. Bu heykel açısından işlenmesi zor bir kum tipidir. En uygun kum ise daha keskin köşelidir ve daha düzgün bir yüzeyi vardır. Heykel yapımı için ideal diyebileceğimiz en uygun kum, nehirlerin yakınında bulunur ve dağlardan gelen su akıntılarıyla taşınır. Bu mineral kum tanecikleri farklı boyutlar da zarlara benzerler. Köşelidirler ve birbirlerine uyarlar
4 - Heykellere istenilen her şekil verilebilir mi?
Uygun kumun kullanılması ve deneyimli heykeltıraşların olması koşuluyla, kuma istenilen her türlü şekil verilebilir, her türlü şeyin heykeli yapılabilir. Bir kum heykeli tasarlarken neyin istendiğini dikkate alırız, ama yer çekimi de heykelin yapılabilirliği bakımından üzerinde durulması gereken bir konudur. Heykelin yapım aşamasında dikkat edilmesi gereken en önemli konulardan biri de, heykelin tamamının emniyetli bir şekilde desteklenmesidir.
Bir kum heykel yaparken kullanılan teknikler, geleneksel heykel sanatının tekniklerinden çok farklı değildir. Basittirler ve herkes kolaylıkla öğrenebilir. İster 16 metre yüksekliğinde dev bir heykel inşa ediyor olun ister bir metreden daha küçük heykeller yapıyor olun, iki durumda da aynı ilke geçerlidir. Ve aynı işlemler aynı sırayla uygulanmaktadır. Bu ilkeleri şöyle özetleyebiliriz:
Sıkıştırılmamış ve sertleşmemiş yumuşak kumdan sert bir kum bloğu elde edilir. Bu, nemlendirilmiş kumu kat kat sıkıştırarak ve kaba bir şekil elde edilerek yapılır. Bu sırada büyük kalıplar kullanılır. Doğru boyutlara ulaşana kadar farklı kalıplarla kum hazırlanı
Bundan sonraki aşama ise, katı bloklar halindeki kuma şekil verilmesidir. Kuma kumu keserek şekil verildiğini söyleyebiliriz genel bir ifadeyle. Bu işlem daima yukarıdan aşağıya doğru yapıl
5 - Kum heykeller nerede inşa edilebilir?
Kum heykeller aslında herhangi bir yerde
inşa edilebilir. Ama halka açık dış mekanlarda heykel inşa edebilmeniz için belli bir yeterliliğe ve gerekli teknik donanıma sahip olmanız gerekir. İç mekanlarda zeminin sağlamlığı da önemli faktörler arasındadır. Bunun dışında, heykellerin inşa edileceği alana kumun nakledilmesi açısından, ulaşımın sağlanacağı yolların kalitesi de önemlidir; buna ilaveten, elektrik tertibatı, su bağlantıları ve belli yükseklikte su basıncı da dikkat edilmesi gereken hususlar arasında yer alır.
6 - Kum heykeller açık havada ne kadar süre dayanabilir?
Kum heykel açık havada inşa edildiğinde, formunu aylarca koruyabilir. Bugüne dek, en uzun süre bozulmadan kalabilmiş olan kum heykel, bir Hollandalı heykeltıraşın yaptığı bir heykeldir ve 1 yıl 9 ay bozulmadan kalmıştır. Bu heykel Madurodam’da yapılmış ve kışın bile bozulmadan kalmıştır. Kaliforniya’da yapılan bir başka kum heykel de 2 yıl boyunca bozulmadan kalarak, başka bir rekorun sahibidir. Bu demektir ki, kum heykeller kapalı mekanlarda yapılacak olsalar, dokunulmadıkları sürece yıllarca bozulmadan kalabilirler.
7 - Heykeller tamamlandıktan sonra, nemin korunması gerekir mi?
Hayır. Yalnızca heykel üzerinde çalışma aşamasında nemin belli ölçüde korunması zorunludur. Sonrasında buna ihtiyaç yoktur. Kum heykeltıraşlarının çalışırken sprey kullanmalarının nedeni budur. Heykel tamamlandığında, bu özel solüsyonlar sayesinde tamamen kurur ve sertleşir. Kum iyice sıkışırsa dağılmaz.
Kum heykelleri yağmurdan ve diğer kötü hava koşullarından korumak için özel bir solüsyon kullanılarak ince bir koruyucu tabaka elde edilir. Özel bir bitkisel protein ile elde edilen bir solüsyondur bu ve tamamen ekolojiktir.
8 – Yağmur, şiddetli rüzgar veya fırtına gibi hava şartlarında ne olur?
Bunun heykele herhangi bir zararı olur mu?
Yağmur yağışı kum heykele ciddi bir zarar vermez. Böyle bir durumda, kum yağmur suyunu emecek ve yağış sona erdikten sonra, emilen bu su buharlaşacaktır. Sağanak yağış durumunda, heykelin yatay yüzeylerinde, yağmur damlalarının çarpmasına bağlı olarak bir yapı değişikliği meydana gelebilir. Bu bölgelerde kuma verilmiş düzgün şekil biraz bozulur. Ama yağış sona erdikten sonra bu bozulan bölgeler kolaylıkla düzeltilebilir.
9 - Ne tür teçhizat kullanılır?
Kumun çalışma alanına nakledilmesi için, gemiler, kamyonlar, ekskavatörler, traktörler, vinçler ve mekanik kürekler kullanılır. Gevşek kum önce tahta kalıplara koyulmalıdır. Bu kalıplar farklı boyutlarda ve şekillerde her iki tarafı açık tahta kutular, sandıklar, kasalardan oluşur. Kum mekanik titreşimli tabakalardan oluşan özel aletler, çekiç ve balyoz gibi aletler kullanılarak sıkıştırılır. Daha sonra kalıplanıp sıkıştırılmış kumun kesilmesi ve yontularak şekillendirilmesi gerekir. Bunun için de spatula ve mala gibi benzeri aletler kullanılır. Son rötuşların verilmesi için fırça ve benzeri aletler kullanılır.
10 - Heykeltıraşlar kum heykellerinin sonunda yıkılmasından rahatsız olurlar mı?
Hayır. Onları belli bir saygı duyarak yıkarız. Sıradan bir heykel ile kum heykel arasındaki önemli fark, tam da yaratım ve yıkım sürecinden kaynaklanır. Yapıları gereği kumdan heykeller kısa ömürlüdürler. Kum heykel yapan birisi, yarattığı sanat ürününün geçici bir yapısı olduğunu bilir. Heykeltıraşlar heykelin yaratım sürecinin ve yaratılan imgenin geçici olduğunu bilir, ama eşsiz bir anı olarak hafızalarda yer edeceğini de bilir. Zaten bu sanatı eşsiz kılan da budur. Yaratılan nesne geçicidir belki, ama anısı kalıcıdır, bu yönüyle sonsuzluğa aralanan bir kapı gibidir adeta. Sanatçının önünde ise yaratılmayı bekleyen yeni bir kum heykel vardır. Onun arzusunu dinç tutan da budur.
